"Kürk Mantolu Madonna"- Sabahattin Ali

Bir tablodan başlayan aşkın romanı "Kürk Mantolu Madonna". Kitap oldukça popüler olunca okumak istedim. Bir solukta da bitti. Ruhsal tasvirler, psikolojik analizler çok hoşuma gitti.  Yazarın Andrea Del Sarto imzalı "Madonna delle Arpie"imzalı tablodan ilhamla bu eseri yazdığı söyleniyor.

"Büyük Hikaye" başlığı altında gazete yayınlanmış olan kitap,

7 dile çevrilmiş. Şimdilerde beyaz perdeye uyarlanma arefesinde.

KİTAPTAN ALINTILAR

Mühimce mevkilere geçen adamların esaslı âdetlerinden biri de galiba eski -ve kendilerinden

geri kalmış- arkadaşlarına karşı gösterdikleri bu biraz da

şuurlu dalgınlıktı. Sonra, o zamana kadar "siz" diye hitap ettikleri

dostlarına birdenbire ahbapça "sen" diyecek kadar alçakgönüllü

ve babacan oluvermek, karşısındakinin sözünü yarıda

kesip rastgele manasız bir şey sormak ve bunu gayet tabii olarak,

hatta çok kere şefkat ve merhamet dolu bir tebessümle birlikte

yapmak...

*

insanlar arasındaki münasebetleri

tanzim eden amiller ne kadar gülünç, ne kadar dıştan,

ne kadar boş ve bilhassa asıl insanlıkla ne kadar az alakası olan

şeylerdi..

*

İnsanları, kendi cinslerinden biri üzerinde

kudret ve salahiyetlerini denemek kadar tatlı sarhoş eden ne

vardır? Hele bunu yapmak fırsatı, birtakım ince hesaplar dolayısıyla,

ancak muayyen bazı kimselere karşı kendini gösterirse.

*

Ruhunda herhangi bir şeyler olan bir kimsenin bunları

ifade etmek arzusuna mukavemet edemeyeceğini düşünüyor,

bu kadar sessiz ve alakasız bir insanın içinde, nebatlarınkinden

pek de farklı olmayan bir hayat bulunduğunu tahmin ediyordum:

Bir makine gibi buraya geliyor, işlerini görüyor, anlayamadığım

bir itiyatla birtakım kitaplar okuyor ve akşamları

alışverişini yapıp evine dönüyordu. İhtimal, birbirine tıpkı tıpkısına

benzeyen bu bir sürü günlerin ve hatta senelerin içinde,

hastalık zamanları yegâne değişiklikti. Arkadaşların anlattığına

göre, o oldum olası böyle yaşamaktaydı. Kendisinin herhangi

bir şekilde heyecanlandığını şimdiye kadar gören yoktu. Amirlerinin

en yersiz, en haksız ithamlarına hep aynı sakin ve ifadesiz

bakışla mukabele ediyor, yaptığı tercümeleri daktiloya verir

ve alırken hep aynı manasız tebessümle rica ve teşekkürde bulunuyordu.

*

Her şeye hazır bulunan ve kimden ne gelebileceğini

bilen bir insanı sarsmak mümkün müdür?

*

İnsanlar birbirlerini tanımanın ne kadar

güç olduğunu bildikleri için bu zahmetli işe teşebbüs etmektense,

körler gibi rastgele dolaşmayı ve ancak çarpıştıkça

birbirlerinin mevcudiyetinden haberdar olmayı tercih ediyorlar

*

İnsanlar birbirlerini ne kadar iyi anlıyorlardı... Bir de ben

bu halimle kalkıp başka bir insanın kafasının içini tahlil etmek,

onun düz veya karışık ruhunu görmek istiyordum. Dünyanın

en basit, en zavallı, hatta en ahmak adamı bile, insanı hayretten

hayrete düşürecek ne müthiş ve karışık bir ruha maliktir!.. Niçin

bunu anlamaktan bu kadar kaçıyor ve insan dedikleri mahluku

anlaşılması ve hakkında hüküm verilmesi en kolay şeylerden

biri zannediyoruz? Niçin ilk defa gördüğümüz bir peynirin

evsafı hakkında söz söylemekten kaçtığımız halde ilk rast geldiğimiz

insan hakkında son kararımızı verip gönül rahatıyla

öteye geçiveriyoruz?

*

İnsan tahammül edemeyeceğini zannettiği şeylere pek

çabuk alışıyor ve katlanıyor. 

*

Hayatta hiçbir zaman kafamızdaki kadar harikulade

şeyler olmayacağını henüz idrak etmemiştim.

*

Başkasına

merhamet etmek, ondan daha kuvvetli olduğunu zannetmektir

ki, ne kendimizi bu kadar büyük, ne de başkalarını bizden

daha zavallı görmeye hakkımız yoktur...

*

Hayatta en güvendiğim insana karşı duyduğum

bu kırgınlık, adeta bütün insanlara dağılmıştı; çünkü o benim

için bütün insanlığın timsaliydi.

*

İnsanlara kızmama imkân yoktu, çünkü insanların en kıymetlisi,

en iyisi, en sevgilisi bana en büyük kötülüğü etmişti;

diğerlerinden başka bir şey beklenebilir miydi? İnsanları sevmeme

ve onlara tekrar yaklaşmama da imkân yoktu; çünkü en

inandığım, en güvendiğim insanda aldanmıştım. Başkalarına

emniyet edebilir miydim?

*