"Ecinniler"-Albert Camus

Albert Camus, Dostoyevski’nin 1870/71 yıllarında yazdığı ünlü Ecinniler romanını 1959’da oyunlaştırarak, ‘Théâtre Antoine’dakendisi sahnelemiştir. Bu yapıt, bir Dostoyevski uyarlaması olmakla birlikte, Camus’nün sanatsal-felsefi yaratımları arasında önemli ve özgün bir yere sahiptir. Ancak, nasıl Camus bu yapıtını Dostoyevski’den almışsa, Dostoyevski de yapıtım kendi döneminin gerçek yaşamından almıştır.

Bilindiği gibi, 19. yüzyılda Rusya, çok karmaşık ve çelişkilerle dolu bir toplumsal, siyasal yaşama sahip olduğu kadar, aynı zamanda, siyasal-devrimci bir arenadır da. Bir yanda Belinski, Dobrolyubov ve ' Çemişevski gibi devrimci-demokratlar, bir yanda Slavcılar, bir yanda Batıcılar, bir yanda Petraşevski Çevresi, bir yanda ‘Rus sosyalizmimin sözcüsü Herzen ve Ogaryov, bir yanda Lavrov, Tkaçyev ve Mihaylovski’nin popülist ideolojileri, bir yanda Bakunin ve Kropotkin’in anarşizmi... Öte yanda da, bunların dışında kalamayacak bir romancı, Dostoyevski.

Neçayev Olayı:1869 yılında, Herzen, Ogaryov ve Bakunin’le İsviçre’de yakından bir ilişki kuran ve Moskova Üniversitesinde okuyan Neçayev adlı bir bağnaz devrimci, öğrenci arkadaşlarını gelecekteki bir devrim adına örgütlemeye başlar.
(Ivanov isimli Neçayev'in sahte belge kullandığını ortaya yayar.)
21 Kasımda, Ivanov, Akademinin arka bahçesinde Neçayev’le üç arkadaşı tarafından öldürülüp cesedi havuza atılmıştır.

İvanov’un öldürülüşü, bu olay ile olaya karışan kişilerle ilgili olarak kayınbiraderinden bilgi alan Dostoyevski’de derin izler bırakmıştır. Neçavev olayına dört elle sarılır. "Olayı bir taşra kasabasında geçirtmek, kahramanların adlarını değiştirip birkaç da yardımcı karakter yaratmak yetecekti bu işe. Hiç ele alınma mış bir ahlâk biçimini kapsayan müthiş bir suç öyküsü için gereken bütün malzeme avucunun içindeydi artık."   İşte, Ecinniler romanı, bu tarihsel olayların bütün o sıcaklığı içinde yazılmış olup Neçayev, Ecinniler romanının başkahramanlarından Peter Verhovenski olarak karşımıza çıkar.

Neçayev Rusya’yı gerçekten avucunun içine alır, kendi birliğini kurar, yasaları da kendi tanımlar. Burada... gizli merkez kurulunu görürüz hiç kuşkusuz, herkes bu kurula koşulsuz olarak bağlı kalacağına and içmek zorundadır. Gerçekten de daha var olmayan merkez kurulunun yetkilisi olduğunu söylediği... zaman, daha başlangıçta yalan söylemiş olacaktır... Devrimcileri kategorilere ayırmakta daha ileri gider. Ona göre, birinci kategoriden olanlar (yani liderler), ötekileri istedikleri gibi ‘harcanabilecek bir sermaye’ olarak görmek hakkını taşırlar... Neçayev’den önce hiçbir devrimci lider bunu bir davranış ilkesi olarak benimsemeyi göze alamamıştı.

KİTABIN KÜNYESİ

Adı                 : Ecinniler

Orijinal Adı   : Бесы (Besy)

Yazarı            : Albert Camus

Çevirmen      : Aziz Çalışlar

Türü              : Oyun

Yayınevi        : Can Yayınları

Sayfa Sayısı  :  164

Baskı             : 1994

Ülke               : Fransız Edebiyatı

KİTAPTAN ALINTILAR

Tanrı ise, ölmeden önceki korku ve acının doğurduğu bir hayalettir. Özgür olması için acının, korkunun üstesinden gelmeli insan, kendisi öldürmeli. Böylece Tanrı diye bir şey kalmaz artık, insan da özgürlüğüne kavuşur. Ve tarih ikiye ayrılır: gorildenTanrının yıkılmasına, Tanrının yıkılmasından...

*

üstün olduğunu, bilimin, evet bilimin, yalnızca onun, iyilik ile kötülüğün ne olduğunu bize gösterdiğini, insanlığa önderlik edebilmesi için Rus halkının İsa’nın peşinden gitmesi gerektiğini söyleyen siz değil miydiniz?..

*

Demek, insan ömrünün ikinci yarısının birinci yarısındaki alışkanlıklarla sınırlı olduğunu söyleyenler haklıymış.

*

Eğer Tanrı bir yalansa, bizler de yalnızız ve özgürüz. Kendinizi öldürmekle de özgür olduğunuzu, artık Tanrının olmadığım kanıtlamış oluyorsunuz. Bu amaç uğruna kendinizi öldürmeniz gerekiyor.

*